Naar de inhoud

Der Gloeckel

De info gezien van over de grens

Inclusie op de werkvloer: concrete handvatten voor een inclusievere samenleving

Een logistiek bedrijf in Oost-Frankrijk werft een orderpicker aan via een organisatie voor arbeidsinschakeling. Drie maanden later…

Groupe de professionnels diversifiés dont une personne en fauteuil roulant collaborant autour d'une table de réunion moderne, illustrant l'inclusion dans le milieu professionnel
5 min

Een logistiek bedrijf in Oost-Frankrijk werft via een organisatie voor arbeidsinschakeling een orderpicker aan. Drie maanden na de indiensttreding verliest de organisatie een deel van haar financiering en moet ze het aantal begeleiders terugschroeven. De werknemer heeft geen vaste begeleider meer en de werkgever geen aanspreekpunt om de functie aan te passen. Dit scenario is allesbehalve uitzonderlijk en illustreert een structurele kwetsbaarheid van inclusie op de Franse arbeidsmarkt: die steunt op begeleidingsvoorzieningen waarvan de continuïteit niet gegarandeerd is.

Begeleid werken in 2025: wat er concreet verandert voor werkgevers

Sinds januari 2025 beperkt begeleid werken zich niet langer tot het moment van aanwerving. De voorziening bestrijkt voortaan het hele professionele traject en biedt ondersteuning aan zowel de werknemer met een handicap als de werkgever, ook rechtstreeks op de werkplek. De focus verschuift van plaatsing naar behoud van werk en het voorkomen van uitval.

Voor een HR-verantwoordelijke betekent dit dat begeleiding kan worden aangevraagd wanneer een functie verandert, de werkorganisatie wordt aangepast of er spanningen ontstaan binnen het team. Het is niet langer uitsluitend aan de werknemer om zich aan te passen.

Een andere ontwikkeling om rekening mee te houden: het decreet van 25 augustus 2025 legt een ‘versterkt traject naar werk’ vast voor werknemers die afkomstig zijn uit instellingen en diensten voor arbeidsbegeleiding. Dit traject wordt samen met de werkgever voorbereid en vastgelegd in een document dat toegankelijk is voor de werknemer. De continuïteit van de begeleiding bij de overstap naar regulier werk wordt daarmee een wettelijk kader en niet slechts een goede praktijk.

De uitdaging in de praktijk is duidelijk: er zijn betere instrumenten beschikbaar, maar de doeltreffendheid ervan hangt af van het vermogen van organisaties om ze in te zetten. Wanneer sociale inclusie via werk steunt op doorlopende begeleiding, telt elke schakel.

Jonge vrouw met gehoorverlies en hoortoestellen schudt tijdens een sollicitatiegesprek de hand van een recruiter, als symbool voor toegang tot werk voor mensen met een handicap

Kwetsbare organisaties voor arbeidsinschakeling: wanneer het bedrijf alles zelf moet opvangen

De sector voor arbeidsinschakeling kampt met financieringsproblemen en beperkte begeleidingscapaciteit. Organisaties die mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt opleiden en begeleiden (inschakelingsateliers en -projecten, inschakelingsbedrijven en intermediaire verenigingen) werken met krappe budgetten, die vaak afhankelijk zijn van jaarlijkse projectoproepen.

Wanneer financiering wordt teruggeschroefd of niet wordt verlengd, loopt de hele keten vast. Begeleiders zijn minder beschikbaar, trajecten worden onderbroken en werkgevers die zich inzetten voor inclusie komen zonder ondersteuning te zitten. Inclusie hangt niet alleen af van de bereidheid van bedrijven, maar ook van de stabiliteit van publieke voorzieningen.

Wat het bedrijf kan opvangen en wat niet

Een inclusief bedrijf kan intern opleidingen aanbieden, een functie aanpassen en een mentor aanwijzen. Wat het doorgaans niet kan, is een maatschappelijk werker vervangen, problemen rond huisvesting of gezondheid aanpakken of psychologische begeleiding bieden. Wanneer van een werkgever wordt verwacht dat die het ontbreken van zulke ondersteuning opvangt, wordt inclusie een operationele last waarvoor geen budget is.

De vraag is niet of bedrijven zich moeten inzetten (dat doen ze al), maar of we erkennen dat hun inzet structurele grenzen kent zonder een solide begeleidingsnetwerk.

Werkgelegenheidsverplichting voor werknemers met een handicap: de regels die sinds 2025 gelden

De OETH (werkgelegenheidsverplichting voor werknemers met een handicap) heeft een nieuwe fase bereikt nu bepaalde overgangsmaatregelen van de hervorming van 2020 zijn afgelopen. Sinds 1 januari 2025 moeten de betrokken bedrijven hun verplichtingen naleven volgens de definitieve regels, zonder de tijdelijke aanpassingen die tijdens de overgang golden.

In de praktijk heeft dit gevolgen voor de berekening van de financiële bijdrage, de waardering van ondernomen acties (stages, uitbesteding aan de beschermde sector) en de opvolging van het personeelsbestand. Voor HR-afdelingen wordt nagaan wat de regelgeving concreet betekent voor de wervingspraktijk een operationele prioriteit, en niet langer een jaarlijkse compliance-oefening.

Een ander punt om niet over het hoofd te zien: sinds januari 2025 worden mensen met een handicap die door Cap emploi worden begeleid automatisch ingeschreven bij France Travail. Insee meldt dat deze uitbreiding een grote invloed heeft op de statistieken over ingeschreven werkzoekenden. Recente cijfers vergelijken zonder rekening te houden met deze methodologische wijziging kan een vertekend beeld geven van de geboekte vooruitgang.

Concrete manieren om inclusie op het werk te bevorderen: meer dan alleen charters

Schriftelijke toezeggingen (diversiteitscharters, MVO-beleid) zijn een begin. Maar in de praktijk komt inclusie tot stand door concrete operationele beslissingen.

  • Pas functieprofielen aan en maak onderscheid tussen de vaardigheden die echt nodig zijn en vaste wervingsgewoonten. Een diploma dat volgens de conventie vereist is terwijl de functie vooral praktische vaardigheden vraagt, sluit geschikte kandidaten automatisch uit.
  • Train leidinggevenden op de werkvloer in het verwelkomen en begeleiden van werknemers met een inschakelingstraject. Zonder deze schakel bereiken de goede bedoelingen van de directie het team niet.
  • Werk al vóór er een vacature ontstaat samen met lokale organisaties voor arbeidsinschakeling (SIAE, Cap emploi, lokale arbeidsbemiddelingsdiensten), in plaats van pas in actie te komen wanneer een functie al drie maanden vacant is.
  • Reserveer een budget voor aanpassingen aan de werkplek, hoe bescheiden ook. Een aanpassing vooraf kost minder dan ontslag wegens arbeidsongeschiktheid.

Inclusieve werving als manier om talent aan te trekken

Ook door atypische profielen aan te werven, vergroot je de talentenpool in een krappe arbeidsmarkt. Bedrijven die hun wervingskanalen diversifiëren (samenwerkingen met organisaties voor arbeidsinschakeling, inclusieve jobdatingevenementen, werving via praktijksimulaties) bereiken kandidaten die via de gebruikelijke kanalen buiten beeld blijven.

Verschillende loopbanen binnen een team zijn geen risico dat beheerd moet worden, maar een onderbenutte troef. Bedrijven die dit begrijpen, doen het niet uit liefdadigheid, maar omdat hun organisatie er veerkrachtiger en flexibeler van wordt.

Man met een armprothese werkt zelfverzekerd aan een computerwerkplek in een moderne open kantoorruimte, als illustratie van de professionele integratie van mensen met een handicap

Inclusie op het werk bereik je niet door haar in een strategisch document af te kondigen. Ze wordt functie voor functie opgebouwd, met stabiele begeleidingsvoorzieningen en werkgevers die over de juiste middelen beschikken. In 2025 worden de wettelijke kaders versterkt, wordt begeleid werken uitgebreid en worden trajecten geformaliseerd. De financiering van de organisaties die mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in contact brengen met bedrijven die hen willen verwelkomen, blijft echter een vraagstuk. Zonder hen wordt inclusie een doel zonder middelen.

Inclusie op de werkvloer: concrete handvatten voor een inclusievere samenleving